| Fikri Mülkiyet
Hakları
FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI BÜTÜNLEŞTİRİLMİŞ PROJELER ve MÜKEMMELİYET AĞLARI
Genel Prensipler:
Bilginin korunması, yayılması ve kullanımı ile ilgili kurallar basitleştirilmiş
ve katılımcılar için bu konularda daha geniş bir esneklik sağlanmıştır:
-Kurallar tüm katılımcılar için aynıdır;
-Kurallar sonuçların uygun bir şekilde kullanımı ve yayılması ile etkin bir
işbirliği sağlamak için gerekli olan prensip ve önlemler üzerine yoğunlaşmıştır.
-Sözleşmede belirlenen çerçeve dahilinde, katılımcılar kendi aralarında
kendilerine uyan düzenlemeler belirleyebilirler.
İlgili olan hallerde, FP 6’nın yürütülmesinde kullanılan tüm araçlar için
uygulanabilir.
Bilginin Mülkiyeti:
Bütünleştirilmiş projeler ve Mükemmeliyet ağları komisyon tarafından % 100
finanse edilmediği için, işbirliği sonucu ortaya çıkan bilginin fikri mülkiyet
hakları katılımcılara ait olacaktır.
Bilginin Korunumu:
Uygun olan hallerde, bilginin sahibi endüstride kullanılabilecek veya
uygulanabilecek olan bilgiyi etkin bir şekilde ve tamamen koruyabilecektir.
Komisyon aşağıdaki durumda koruyucu önlemler alabilir;
-Bilginin belli bir ülkede muhafazasının gerekli görülmesi halinde;
Katılımcılar, bilginin korunumunu etkilemeyen durumlarda, proje sonucu elde
edilen bilgi ile ilgili haber yayınlayabilirler.
Bilginin Kullanımı ve Yayılması:
Katılımcılar kendi ilgi alanlarına göre ve üzerinde anlaşılan önlemleri göz
önünde bulundurarak, proje sonucu elde edilen, sahip oldukları bilgiyi
kullanabilir veya kullandırabilirler. Eğer bilgi yayılmaya uygunsa ve
kullanılmadıysa, Komisyon tarafından belirlenen süre içerisinde katılımcılar
tarafından yayılabilir. Eğer bilginin yayılması katılımcılar tarafından
gerçekleştirilemezse, Komisyon aşağıdaki hususları dikkate alarak bilginin
yayılmasını gerçekleştirebilir:
-Fikri mülkiyet ile ilgili hakların korunması gereği;
-Gizlilik;
-Katılımcıların haklı talepleri.
Erişim Hakları:
Temel Prensipler:
Erişim haklarıyla ilgili önlemler tüm katılımcılar için aynıdır (FP 5’deki asıl
ve yardımcı sözleşme sahipleri için birbirinden farklı erişim haklarının
sağlandığı durumun tersi). Sonuç olarak erişim hakları sistemini düzenleyen
tablo daha basit bir hal almıştır;
Halihazırda var olan know-how’ların sahipleri tarafından kontrolü
iyileştirilmiştir. Böylece bir katılımcı proje başlamadan üzerinde anlaşılmış
olunması halinde, belli bir know-how için diğer katılımcılara, eşit erişim hakkı
sağlamak zorunda değildir.
Proje sonucu elde edilen bilginin sahibi tarafından kullanımı da
iyileştirilmiştir: herhangi bir X katılımcısı diğer bir katılımcının sahip
olduğu bilgi için erişim haklarından, kendi bilgisini kullanabilmesi için söz
konusu diğer katılımcının bilgisinin zaruri olması durumunda, yararlanabilir.
Farklı projeler arasındaki zorunlu erişim hakları kaldırılmıştır. Bununla
birlikte katılımcılar daha elverişli erişim haklarına yönelik antlaşmalar
(üçüncü şahısları da içeren) yapabilirler ya da yürürlükte olan erişim hakları
için koşullar öne sürebilirler (erişim haklarına sınırlama getirmeden). Bu tip
önlemler konsorsiyum antlaşmasında yer alabilir.
Komisyon özellikle üye olmayan bir ülkedeki üçüncü şahıslara sağlanan erişim
haklarına aşağıdaki hususlara uymaması durumunda itiraz edebilir:
-Avrupa endüstrisinin rekabet edebilirliğini geliştirmeye yönelik olmak;
-Özellikle Avrupa Birliği’nin Temel Hakları kısmında belirtilmiş olan etik
prensipler.
Proje Dahilinde Yürütülen Araştırmalarla İlgili Erişim Hakları:
Projedeki tüm katılımcılar aşağıda belirtilmiş olan hususlara erişim hakkına
sahiptir:
-Proje dahilinde yürütülen araştırma sonucu elde edilen bilgiler.
-Proje dahilinde kendi üstlerine düşen görevleri yerine getirmede zaruri olması
durumunda diğer katılımcılara ait know-how’lar.
Bilgiye erişim hakları telif ücreti olmadan verilmelidir. Var olan know-how’lar
için sözleşmenin imzalanmasından önce diğer hususlar üzerinde anlaşma
sağlanamamışsa telif ücreti ödenmeyebilir. Bir katılımcının katılımının iptali,
proje süresinin sonuna kadar projede yer alan diğer katılımcılara sağladığı
erişim hakkını etkilemez.
Kullanım Amaçlı Erişim Hakları
(Kullanım = Faydalanma + İleri Araştırma):
Projedeki katılımcılar:
-Proje dahilinde gerçekleştirilen faaliyetler sonucu elde edilen bilgilere;
-Proje dahilinde kendi üstlerine düşen görevleri yerine getirmede zaruri olması
durumunda diğer katılımcılara ait know-how’lara, erişim hakkına sahiptirler.
Bilgiye erişim hakları sözleşmenin imzalanmasından önce diğer hususlar üzerinde
anlaşma sağlanamamışsa telif ücreti ödenmeden verilmelidir. Katılımcıların yasal
taleplerine bağlı olarak, eğer katılımcılar daha uzun bir süre üzerinde
anlaşmaya varmamışlarsa, komisyonun katkısının sona ermesinden sonraki iki yıl
içerisinde ya da bir katılımcının katılımının daha erken bir zamanda iptalinden
sonra, söz konusu erişim hakları (kullanım amaçlı olarak) talep edilebilir.
FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ DÜZENLENMESİ İLE İLGİLİ PRENSİPLER
Protokolde yer verilen fikri mülkiyet haklarının düzenlenmesi bu ekte verilen
şartlar dahilinde yapılacaktır.
I. UYGULAMA
Katılımcılar tarafından aksi yönde bir karar alınmadıkça, bu protokolle karara
bağlanmış olan ortak araştırmalar için bu ek geçerlidir.
II. MÜLKİYET PAYLAŞIMI VE HAKLARIN UYGULANMASI
Bu protokolün amaçları doğrultusunda, fikri mülkiyetin anlamı Stockholm’de 14
Temmuz 1967’de Dünya Fikri Mülkiyet Organizasyonu’nun kurulduğu konvansiyonun 2.
maddesinde belirtilmiş olanla aynıdır.
Bu ek taraf ve katılımcıların sahip oldukları hakları, ilgileri ve telif
ücretlerini düzenlemektedir. Her bir taraf ve katılımcı, bu eke uygun olmak
kaydıyla diğer ortak ve katılımcıların fikri mülkiyetle ilgili haklara sahip
olacağını temin etmelidir. Bununla birlikte bu ek, ortak ve katılımcılar
arasındaki haklara, ilgilere ve telif ücretlerine dair kurallarla ilgili
hükümler getirmemektedir ve söz konusu düzenlemeler yasalarla ortaya konmalıdır.
Sözleşmelerin düzenlemesinde aşağıdaki hükümler gözönünde bulundurulmalıdır:
a) Fikri mülkiyetin uygun bir şekilde korunması. Taraflar, tarafların bağlı
oldukları kurumlar ve/veya katılımcılar, bu protokol dahilinde ortaya çıkacak
fikri mülkiyetle ilgili birbirlerini makul bir zaman içerisinde uyarmakla veya
gerekli düzenlemeleri yapmakla ve makul bir zaman içerisinde fikri mülkiyetin
korunmasıyla ilgili önlemleri almakla yükümlüdürler.
b) Taraflar ve katılımcıların hakları ve ilgilerinin belirlenmesinde yine
tarafların ve katılımcıların katkılarının dikkate alınması gerekmektedir.
c) Sonuçlardan etkili bir şekilde yararlanılmalıdır.
d) Kendi katılımcılarıyla diğer bir tarafın katılımcıları arasında çifte
standart uygulanmamalı ve eşit davranılmalıdır.
e) Gizli bilgilerin korunması da göz önünde bulundurulacak hükümlerdendir.
Katılımcılar ortak araştırma dahilinde üretilecek olan bilginin ve fikri
mülkiyetin kullanımı (yayınlanması dahil) ve mülkiyeti ile ilgili olarak bir
Teknolojik Yönetim Planı (TYP) oluşturmalıdırlar. TYP’nin özellikleriyle ilgili
hükümler bu protokolün ekinde yer almaktadır. TYP ortaklıkla ilgili sözleşmenin
hükme bağlanmasından önce araştırmayı finanse eden kurum ya da birim tarafından
onaylanmalıdır. TYP’ler ortak araştırmanın amaçları, tarafların ve
katılımcıların finansal ve diğer katkıları, kullanımla ilgili lisansların
getireceği avantaj ve dezavantajlar, uzmanlık bilgilerinin, hizmetlerinin ya da
ürünlerinin transferi, katılımcıları bağlayan yasaların getirdikleri
hükümlülükler ve katılımcılar tarafından uygun görülen diğer faktörler göz
önünde bulundurularak düzenlenmelidir.
Fikri mülkiyetle ilgili olarak, konuk (geçici) araştırmacıların oluşturduğu
haklar ve yükümlülüklerde ortak teknoloji yönetim planında yer almalıdır.
Fikri mülkiyet haklarına dair özel önlemler dahilinde, ortak araştırmada
üretilmesine rağmen teknolojik yönetim planında yer almayan fikri mülkiyetin
paylaşımı ortakların da onayıyla teknolojik yönetim planında yer verilen
prensiplere göre yapılacaktır. Anlaşmazlık durumunda, söz konusu bilginin
mülkiyeti, o bilginin üretildiği ortaklığı oluşturan katılımcılar arasında ortak
olarak paylaşılacaktır. Bu hükmün geçerli olduğu herhangi bir katılımcı, bu tip
bir bilgi veya fikri mülkiyetten coğrafi sınırlama olmaksızın ticari amaçla
yararlanma hakkına sahiptir.
a) Taraflar, diğer taraf ve katılımcıların bu prensiplere göre fikri mülkiyetle
ilgili haklarını kabul eder.
b) Bu protokolün geçerli olduğu bölgelerdeki rekabetle ilgili hükümlerin
sürdürülmesi konusunda, katılımcılar bu protokolde yer alan şartlara ve
düzenlemelere uygun olarak özellikle aşağıdaki hükümleri teşvik edici şekilde
hareket etmeyi temin ederler:
i) Protokol dahilinde meydana getirilen bilginin kullanımı ve yayılması,
(ii) Uluslararası standartların adapte edilmesi ve uygulanması.
c) Bu protokolün bozulması veya geçerlilik süresinin dolması, bu ekte yer
verilen hakları ve hükümlülükleri etkilemez.
III. TELİF İŞLERİ
Ortaklara ve katılımcılara ait telif hem TRIPS (Agreement on Trade Related
Aspects of Intellectual Property Rights Administered by the World Trade
Organisation), Antlaşması’na hem de Bern Konvansiyonu’na (Paris Act 1971) uygun
olarak düzenlenmelidir.
IV. BİLİMSEL LİTERATÜR İŞLERİ
V. bölümün hakları mahfuz kalarak ve aksinin TYP’de (Teknolojik Yönetim Planı
belirtilmemesi durumunda, ortak yürütülen araştırma dahilinde ortaya çıkan
sonuçların yayınlanması yine tüm tarafların katılımıyla gerçekleştirilecektir.
Yürürlükteki genel kurallara göre, aşağıdaki hükümler geçerli olacaktır:
1) Bu antlaşmaya uygun olarak oluşturulan ortak araştırmada üretilen bulguların,
ortaklardan biri ya da o ortağın bağlı olduğu yasal kuruluşlar tarafından,
bilimsel ve teknik makale, rapor, video ya da yazılım olarak yayınlanması
halinde diğer ortaklar, söz konusu yayınların dağıtılması, kullanılması,
kopyalanması, tercümesi konusunda dünya çapında, sınırsız, değiştirilemez ve
feshedilemez nitelikte bir lisansa, telif ücreti ödemeksizin sahip olacaklardır.
2) Taraflar, bu antlaşmaya uygun olarak oluşturulmuş ortak araştırmadan elde
edilen bilimsel nitelikli ve bağımsız yayın evleri tarafından yayınlanan
literatür ürünlerinin mümkün olan en geniş şekilde dağıtılacağını temin ederler.
3) Meydana getirilen yayınların, bu hüküm dahilinde hazırlanan ve dağıtılan
kopyalarında, çalışmada yer alan tüm yazarların isimleri (aksi yazarlardan
herhangi biri tarafından istenmedikçe) yer alacaktır. Buna ilave olarak,
tarafların işbirliğine olan katkıları da açıkça belirtilecektir.
V. SAKLI TUTULACAK BİLGİ
A. Doküman Niteliğindeki Saklı Bilgiler
1) Tüm ortaklar, ortaklığa dahil katılımcılar veya bağlı oldukları kuruluşlar,
uygun olan şekilde, saklı kalmasını istedikleri bilgileri mümkün olan en erken
zamanda ve tercihen teknoloji yönetim planında aşağıdaki hususları göz önünde
bulundurarak belirteceklerdir:
a) Bilginin gizliliğinin, bir bütün veya bileşenlerinin tüm konfigürasyanu ve ya
takımı olarak, alandaki uzmanlar arasında genel olarak bilinmesi veya yasal
yollarla kolayca erişilebilir olmamamsı,
b) Söz konusu bilginin o günkü ya da potansiyel ticari değerinin, o bilginin
saklı kalmasına bağlı olması durumu.
c) Gizliliğin yasal olarak kontrol eden kişi tarafından korunması halinde makul
olan duruma bağlı olarak bilginin önceki korunumu,
Özel durumlarda, tarafların bağlı bulundukları kurumlar ve taraflara ait
katılımcılar, aksi belirtilmediği takdirde, ortak araştırma dahilinde üretilen
bilginin bir kısmının ya da tamamının saklı tutulması konusunda anlaşabilirler.
2) Tüm taraflar ve katılımcılar saklı kalmasını istedikleri bilgileri açıkça
belirtmelidirler (Örneğin uygun bir işaretleme ya da sınırlayıcı bir kılavuz
kullanarak). Bu hüküm, söz konusu bilginin tamamı ya da bir kısmının
kopyalanması (reprodüksiyonu) durumunda da geçerlidir.
Saklı bir bilgiyi alan taraf ve katılımcı, o bilgiye dair belirtilen
ayrıcalıklara uymalıdır. Söz konusu bilgi, sahibi tarafından kamu kullanımına
açıldığı zaman, bu sınırlamaların geçerliliği kalmaz.
3) Bu protokolde yer verilen saklı bilgiler, bilgiyi alan taraf ya da bu tarafın
bağlı olduğu kurum tarafından ortak araştırmanın devamına yönelik olarak, özel
amaçların yürütülmesine yetkili kişi ya da katılımcılara verilebilir. Böyle bir
durumda verilen bilginin gizliliği bir gizlilik anlaşmasıyla yukarıda belirtilen
şartlara göre hükme bağlanacaktır.
4) Saklı bilgiyi sağlayan tarafın verdiği yazılı izinle, bu bilgiyi alan taraf
söz konusu bilgiyi bu paragrafta belirlenenden daha geniş bir şekilde
dağıtabilir. Taraflar, bu şekildeki bir dağıtım için gerekli olan yazılı izinin
istenmesi ve alınmasına dair prosedürlerin belirlenmesi konusunda işbirliği
yapmalıdırlar ve her bir taraf, böyle bir onayı bağlı olduğu yerel politika,
düzenleme ve yasaların izin verdiği ölçüde verebilir.
B. Doküman Niteliğinde Olmayan Saklı Bilgiler
Bu protokol dahilinde düzenlenen seminer ve toplantılarda ortaya çıkan, ya da
personel ilavesi, imkanların kullanımı, ortaklık projeleri sonucu meydana gelen
doküman niteliğinde olmayan gizli bilgiler ortaklar tarafından, protokolde
doküman niteliğindeki saklı bilgiler için belirlenen prensiplere göre
değerlendirilmelidirler. Bununla birlikte, bu tip bilgilerin geçerliliği ve
ayrıcalıklı nitelikleri konusunda taraflar görüşmenin yapıldığı zaman dahilinde
uyarılmalıdırlar.
C. Kontrol
Her katılımcı, bu protokol dahilinde alınan saklı bilgilerin burada belirtildiği
şekilde kontrol edilmesi konusunda gerekli çabayı göstermelidir. Katılımcılardan
herhangi birinin, yukarıda belirtilmiş olan bilginin dağıtılması ile ilgili
önlemlere uyamayacağını anlaması durumunda, bu katılımcı diğer tarafları bu
hususta ivedi olarak uyarmalıdır. Taraflar bunu takiben uygun bir yol belirlemek
ve uzlaşmak için müzakere etmelidirler.
Prof.Dr. Mustafa Verşan KÖK
Başkan Danışmanı
TÜBİTAK
İlgili
Dökümanlar
Fikri Mülkiyet
Hakları
IPR
2003-08-07.
IP-Related Issues Particularly Concerning Academic Participants in
RTD Projects under FP6 (RTD)
|
